KKB ve Koç Üniversitesi’nden kredi başvuru sahteciliğini önlemede yapay zeka iş birliği

Türkiye’nin finans sektöründeki veri ve analitik ekosisteminin gelişimine katkı sağlayan Kredi Kayıt Bürosu (KKB) ile Koç Üniversitesi-İş Bankası Yapay Zekâ Merkezi (KUIS AI) arasında, “Mahremiyet ve Veri Güvenliği Odaklı Federe Öğrenme ile Dolandırıcılık Tespiti” projesi için iş birliği protokolü imzalandı. KKB’nin finans sektöründeki deneyimi ile KUIS AI’ın yapay zekâ alanındaki bilimsel ve teknik yetkinliğini bir araya getiren projede beş banka da paydaş olarak yer alıyor.

Proje kapsamında, dolandırıcılık tespitine yönelik modellerin geliştirilmesini sağlayacak mahremiyet odaklı bir yapay zekâ altyapısı oluşturulacak. Federe öğrenme yaklaşımı sayesinde katılımcı bankaların verileri kendi ortamlarında kalırken, her banka ortak modelin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek. Böylece farklı kurumların veri birikiminden, ham veriler merkezi bir ortamda toplanmadan yararlanılması hedefleniyor.

Veri yerinde kalacak, model birlikte öğrenecek

Geleneksel makine öğrenmesi yaklaşımlarında farklı kaynaklardaki verilerin model geliştirme amacıyla merkezi bir ortamda bir araya getirilmesi gerekebilirken, federe öğrenme veriyi bulunduğu ortamda tutarak kurumların ortak bir öğrenme sürecine katılmasına olanak sağlıyor. Projede beş katılımcı bankanın kendi verileriyle ortak modelin gelişimine katkıda bulunacağı süreç KKB koordinasyonunda yürütülecek.

Proje yalnızca yeni bir model geliştirmeyi değil, federe öğrenmenin finans sektöründe uygulanmasına yönelik teknolojik ve metodolojik yetkinlik oluşturmayı da amaçlıyor. Bu kapsamda, ortak öğrenme sürecinde ortaya çıkabilecek risklere karşı kullanılabilecek mahremiyet koruma yöntemleri değerlendirilecek ve geliştirilen yaklaşım gerçek banka verileriyle gerçekleştirilecek uçtan uca çalışmalarla test edilecek.

Çalışmalar sonucunda modelin dolandırıcılık tespitindeki performansının yanı sıra, federe öğrenme yaklaşımının finans sektöründeki uygulanabilirliği de değerlendirilecek. Elde edilecek deneyimin, gelecekte benzer ihtiyaçların bulunduğu farklı analitik kullanım alanlarına yönelik çalışmalar için de önemli bir teknolojik birikim oluşturması bekleniyor.

KKB ve Koç Üniversitesi iş birliği, teknolojik çıktıların yanı sıra yapay zekâ alanında nitelikli insan kaynağının gelişimine de katkı sağlamayı hedefliyor. KUIS AI öğrenci ve araştırmacılarının görev alacağı proje ile federe öğrenme, veri güvenliği ve mahremiyet teknolojileri alanlarında uzmanlaşmış araştırmacıların yetişmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.

Proje kapsamında yürütülecek teknik çalışmalar ve gerçek banka verileriyle gerçekleştirilecek testlerden elde edilen bulgular doğrultusunda, teknolojinin geliştirilmesine ve sonraki aşamalarına ilişkin bir yol haritası oluşturulacak. Projenin bilimsel çıktılarının ulusal ve uluslararası konferans ve çalıştaylarda paylaşılması ve ortak akademik yayınlara dönüştürülmesi de hedefleniyor.

Finans sektörünün ortak teknoloji yetkinliğini güçlendirecek bir model

KKB Risk Merkezi Hizmetleri ve Veri Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı Orkun Deniz, iş birliğine ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:

“Son yıllardaki teknolojik gelişmeler verinin önemini gittikçe artırdı. Artık neredeyse tüm sektörlerde kararlar veriye dayanarak veriliyor. Bu kararları üreten modellerin ve sistemlerin eğitilmesi ise başlı başına bir konu haline geldi. En çok veriye erişebilen model en iyi kararları verecek şekilde geliştirilebiliyor. Bu modellere ve veriye sahip olmak ise stratejik bir unsur haline gelmiş durumda. Böyle bir ortamda, veri paylaşımındaki liberalliğin de gittikçe azaldığını görmeye başladık. Veri sahipleri, bu verilerin kimlerle ne koşullarda paylaşılacağı konusunda gittikçe daha bilinçli ve temkinli hale geldi. Bunun görünür sonucu da Veri Egemenliği kavramının gittikçe önem kazanması. Özetle; daha iyi model yapmak için daha çok veriye ihtiyaç var. Ancak, verinin serbest dolaşımı kısıtlanmaya başlamış durumda. İşte Federe Öğrenme buradaki iki zıt yönlü gelişime çözüm üretebilecek yenilikçi bir yaklaşım olarak öne çıkıyor.”

Deniz sözlerini şöyle tamamladı: “KKB olarak yapay zekâyı ve ileri analitik teknolojilerini yalnızca kendi süreçlerimizi geliştiren araçlar olarak değil, finans ekosisteminin ortak yetkinliklerini güçlendirecek alanlar olarak görüyoruz. Koç Üniversitesi ile hayata geçireceğimiz bu projede beş bankamızın da paydaş olarak yer almasını bu açıdan çok değerli buluyoruz. Federe öğrenme sayesinde verilerin kurumların kendi ortamlarında kalırken, farklı kurumların ortak bir modelin gelişimine katkı sağlayabildiği bir yapı üzerinde çalışacağız. Böylece veri mahremiyeti ve güvenliğini merkeze alan, aynı zamanda dolandırıcılıkla mücadelede sektörün ortak öğrenme kapasitesini artırabilecek yeni bir yaklaşımı test etmiş olacağız. Üniversite-sanayi iş birliğiyle bilimsel bilgi birikimini sektör deneyimiyle buluştururken, bu alanda uzmanlaşacak genç araştırmacıların yetişmesine de katkı sağlamayı hedefliyoruz.”

Koç Üniversitesi-İş Bankası Yapay Zekâ Merkezi (KUIS AI) Direktörü Prof. Dr. Çiğdem Gündüz Demir ise KKB ile gerçekleştirdikleri iş birliğini şöyle değerlendirdi:

“Koç Üniversitesi-İş Bankası Yapay Zekâ Merkezi olarak, bilimsel mükemmeliyetin yanı sıra yürüttüğümüz araştırmalarla ürettiğimiz bilgi ve teknolojilerin ülkemizdeki kurumlara ve endüstriye aktarılmasını Merkezimizin temel amaçlarından biri olarak görüyoruz. KKB ile başlattığımız bu iş birliği, bu yaklaşımın güzel bir örneğini oluşturuyor. Federe öğrenme, veri güvenliği ve mahremiyet alanlarındaki güncel bilimsel yaklaşımları finans sektörünün gerçek problemleriyle buluşturmayı hedefliyoruz. Bu iş birliğinin bir diğer önemli boyutu da bu alanlarda uluslararası düzeyde çalışmalar yürütecek genç araştırmacıların yetişmesine ve ülkemizde bu konulardaki bilgi birikiminin güçlenmesine katkı sağlaması. KKB ile başlattığımız bu çalışmanın zaman içinde yeni araştırma konularına ve farklı uygulama alanlarına genişleyerek uzun soluklu bir üniversite-sanayi iş birliğine dönüşeceğine inanıyoruz. Dünyada başarılı örneklerini sıkça gördüğümüz bu tür uzun vadeli iş birliklerinin ülkemizde de yaygınlaşmasının, yalnızca ortaya çıkacak teknolojiler açısından değil, üniversite ve sanayinin birlikte araştırma yapma kültürünün gelişmesi açısından da çok değerli olduğunu düşünüyoruz.”